Toespraak Heijnen op Dag van de Arbeid
door Pierre Heijnen op 1 mei 2012
De gedachte van een achturige werkdag bestaat al meer dan 1000 jaar. Daarbij
gaat het steeds om een goede verdeling van een etmaal in drie delen: werken
(sterke uren), ontspannen en ontwikkelen (zachte uren) en rusten (diepe uren).
In het laatste deel van de 19e eeuw werd de strijd om een achturige werkdag
steeds harder. Niet verbazingwekkend; het opkomend kapitalisme ging gepaard met
talloze excessen, waarbij arbeiders (ook kinderen!) werden uitgebuit in lange
werkdagen onder zware omstandigheden.
In 1885 stelden Amerikaanse vakbonden de plaatselijke werkgevers een ultimatum: op 1 mei (traditioneel de dag waarop in Amerika nieuwe arbeidscontracten van kracht werden) 1886 moest de achturige werkdag zijn ingevoerd. De ondernemers voelden daar niets voor en op 1 mei 1886 gingen daarom 25.000 arbeiders in Chicago in staking. Op 3 mei liep deze staking uit de hand. Honderden arbeiders die weer aan het werk wilden gaan raakten slaags met hun stakende collega's. In de daarop volgende dagen escaleerde de situatie, waar ook de politie zich inmiddels in had gemengd. Tijdens de gevechten verloren enkele mensen het leven.
Drie jaar later werd tijdens het Internationale Socialisten Congres in Parijs besloten om 1 mei uit te roepen tot Dag van de Arbeid. Een herdenkingsdag voor degenen die waren omgekomen in de strijd voor arbeidersemancipatie en tegen mensonterende werkomstandigheden en arbeidsvoorwaarden.
De invoering van een achturige werkdag liet overigens nog lang op zich wachten. In Nederland slaagde de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond er in 1911 als eerste in de achturige werkdag op te nemen in de arbeidsvoorwaarden
In de 20e eeuw groeide 1 mei uit tot een wereldwijde feestdag. Vooral in socialistische landen werd de Dag van de Arbeid uitbundig gevierd. In westerse landen als België, Duitsland en Frankrijk is 1 mei een nationale feestdag. In Nederland bleef de viering over het algemeen beperkt tot sociaal-democratische, socialistische en communistische organisaties. Daarbij werd steevast de Internationale gezongen.
Berichten in dit standpunt
door Pierre Heijnen op 1 mei 2012
door Diederik Samsom op 1 mei 2012
door Hans Spekman op 1 mei 2012
door Hans Spekman op 27 april 2012